Napisz do nas - naszą domeną jest tworzenie i projektowanie serwisów WWW i oprogramowania Mapa serwisu DigiMad Powrót do strony głównej
 

Prawne aspekty dostępności do publicznych witryn internetowych


Każdy obywatel powinien mieć dostęp do informacji, jest to nie tylko hasło, ale podstawowa wolność obywatelska.Administracja rządowa chcąc wykorzystać nowoczesne techniki przekazywania informacji powinna pamiętać, iż z tych nowoczesnych technik korzystają osoby nie tylko w cieszące się pełnym zdrowiem, ale także osoby niepełnosprawne.

Władze państwowe deklarują, iż chcą być w pełni dostępne dla wszystkich i z tego powodu wykorzystują takie środki przekazu jak Internet.

Niestety strony internetowe administracji państwowej nie spełniają celu, dla jakiego zostały stworzone i nie są dostępne dla wszystkich. Nie zapewniają obywatelom powszechnego dostępu do informacji sektora publicznego.

Z czego wynika prawo obywateli do dostępu do informacji publicznej?

Na pierwszy plan wysuwa się Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 1997 roku.[1]

Konstytucja RP w rozdziale o wolnościach obywatelskich wprowadza przepisy odnoszące się do równości obywateli oraz do dostępu do informacji publicznej.

Art. 32 stanowi, iż wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Dyskryminacja pojmowana jest bardzo szeroko i obejmuje poza rasą, wyznaniem także stan zdrowia obywateli.

Zakaz dyskryminacji skierowany jest zarówno do organów władzy publicznej, jak i do innych podmiotów. Korelatem prawa do równego traktowania przez władze publiczne jest odpowiedni obowiązek ciążący na tych władzach. W interesującym nas przypadku chodzi o dostęp dla osób niepełnosprawnych do informacji publicznych.

Prawo do uzyskiwania informacji publicznych wynika z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP: „Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne [...]”.

Przepis ten deklaruje obywatelskie prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej. Działalność organów władzy publicznej obejmuje między innymi codzienną pracę tych organów, tworzenie prawa oraz ogłoszenie przetargów przez te organy. Zgodnie z powyższym przepisem organy państwowe powinny o swej działalności informować obywateli.

Czym zatem jest informacja publiczna?

Zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej („Ustawa”).

Informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy jest każda informacja o sprawach publicznym.[2] W szczególności są to informacje:
- o polityce wewnętrznej i zagranicznej,
- podmiotach władzy publicznej i zasadach ich funkcjonowania,
- danych publicznych (akty prawa, dokumenty urzędowe, informacja o stanie państwa, samorządów, etc.),
- majątku publicznym.

Prawo dostępu do tej informacji przysługuje każdemu. Jedynym ograniczeniem dostępności jest przypadek, gdy dana informacja jest informacją niejawną lub stanowi tajemnicę ustawowo chronioną.

Kto jest obowiązany informacje publiczne udostępniać?

Do udostępniania informacji publicznych obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zgodnie Ustawą udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej („BIP”),

BIP jest urzędowym publikatorem teleinformatycznym, mającym na celu powszechne udostępnianie informacji publicznej. Biuletyn Informacji Publicznej jest ujednoliconym systemem stron internetowych.[3] BIP działa na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 maja 2002, które określa sposób działania BIP oraz jego strukturę, a także standardy struktury stron Biuletynu Informacji Publicznej, na których udostępniają informacje publiczne organy władzy publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także związki zawodowe i ich organizacje oraz partie polityczne.

Dostęp do informacji publicznych zawartych w Biuletynie jest możliwy poprzez stronę główną Biuletynu posiadającą adres URL - www.bip.gov.pl, według menu podmiotowego lub przedmiotowego albo poprzez podmiotowe strony Biuletynu.[4]

W większości przypadków strony internetowe organów władzy publicznej nie są dostępne dla osób niepełnosprawnych. Zatem należy stwierdzić, że łamana jest podstawowa wolność obywatelska a osoby niepełnosprawne są dyskryminowane w dostępnie do informacji publicznej, co jest jawnie zakazane przez Konstytucję RP.

Środki ochrony prawnej przysługujące osobom dyskryminowanym w dostępnie do informacji publicznej.

Organami odpowiedzialnymi za udostępnianie informacji publicznych są władze publiczne bądź jednostki wykonujące zadania dla tych władz. Do nich mogą odwoływać się osoby dyskryminowane w dostępie do informacji publicznej.

Niestety ustawa nie stanowi tego w sposób jednoznaczny, a to daje organom państwowym prawo odmowy zajmowania się takimi skargami.

Co zatem pozostaje i do kogo należy się zwrócić?

Po pierwsze dyskryminowana osoba, może dochodzić swoich praw na drodze sądowej, co wynika z art. 77 Konstytucji RP.

Po drugie i ta droga wydaje się jak najbardziej rozsądna, osoba dyskryminowana w dostępie do informacji publicznej może zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich („RPO”) z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej.

Osoby niepełnosprawne, które mają utrudnione korzystanie ze stron BIP czy stron podmiotowo z BIP związanych mogą zwrócić z odpowiednim wnioskiem do RPO.

RPO bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów obowiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw, nie nastąpiło naruszenie prawa.

Wniosek kierowany do RPO jest wolny od opłat.
Wniosek musi zawierać:
• oznaczenie wnioskodawcy
• oznaczenie osoby, której wolności i prawa sprawa dotyczy
• określenie przedmiotu sprawy
Forma wniosku może być dowolna.

Jeśli RPO stwierdzi naruszenie praw lub wolności, kieruje wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie wolności i praw. W swoim wystąpieniu formułuje opinie i wnioski, co do sposobu załatwiania sprawy.

Jeśli RPO stwierdzi naruszenie praw lub wolności, kieruje wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie wolności i praw. W swoim wystąpieniu formułuje opinie i wnioski, co do sposobu załatwiania sprawy.

Konstytucja nadaje prawo do informacji publicznej, które jest realizowane poprzez budowanie systemu teleinformatycznego BIP. Jeśli BIP ma realizować wolność dostępu do informacji publicznej to powinien być budowany w sposób zapewniający dostęp do informacji dla wszystkich obywateli.

Jeśli tak nie jest, osoba, która czuje się dyskryminowana jest jak najbardziej upoważniona, aby wystąpić z roszczeniami zarówno do poszczególnych organów państwowych, sądu jak i RPO.

Prawo do dostępności do informacji publicznej jest prawem powszechnym, wolnym od jakiejkolwiek dyskryminacji. Osoby niepełnosprawne powinny mieć taki sam dostęp do informacji umieszczanej w Internecie jak pozostali obywatele.

Takie prawo gwarantuje Konstytucja oraz Ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Ustawa nie nakłada żadnych sankcji na organy władzy publicznej, w przypadku, gdy ich serwisy www nie są dostępne.

Osoby, których problem dotyczy nie pozostają bezbronne.

Mogą odwoływać się zarówno do organów, których serwisy nie działają w sposób prawidłowy, jak i do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Osoby dyskryminowane powinny się swoich praw się także na drodze sądowej oraz przy pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich.

Gdyby takich wniosków lub pozwów było dużo serwisy internetowe organów władzy państwowej stałyby się dostępne dla wszystkich. Twórcy nie zapominaliby o osobach niepełnosprawnych.

Podstawy prawne

  1. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku
  2. Ustawa z dnia 6 września 2001 roku, o dostępie do informacji publicznej
  3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 17 maja 2002 roku, w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej
  4. Ustawa z dnia 15 lipca 1987 roku, o Rzeczniku Praw Obywatelskich

Odnośniki

  1. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.
  2. Ustawa z dn. 06.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej: art. 1 (Dz. U. Nr 112, poz. 1198)
  3. Ustawa z dn. 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej: art. 7, art. 8 (Dz. U. Nr 112, poz. 1198)
  4. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 17 maja 2002 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej. art. 3 (Dz. U. z dnia 5 czerwca 2002)
  5. Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich: art. 1, art. 14, art. 15